De kerstbomenkwekerij

Fraai stukje deze week van Ferdinand Grapperhaus (advocaat bij topkantoor Allen & Overy) in Volkskrant Banen over de macht van de aandeelhouder. Grapperhaus vergelijkt het gemiddelde beursgenoteerde bedrijf met een kerstbomenkwerij waar de aandeelhouder het eigendom van het boompje koopt dat nog gekweekt moet worden. Op het moment dat de aandeelhouder besluit dat Kerst dit jaar niet aan hem besteed is, verkoopt hij het eigendomsbewijs van het boompje aan de buurman. In andere geval plukt hij rond 25 december de vruchten, of in dit geval laat hij de boom met of zonder kluit overhevelen naar zijn woning. Wellicht zou hij nog kiezen om het boompje nog een jaar te laten groeien zodat hij met Kerst 2008 een lekkere grote boom heeft met wijdverspreide takken. Want daar gaat het de aandeelhouder toch om, dat zijn stukje eigendom van de bomenkwekerij lekker groeit.

Maar betekent dat ook dat deze aandeelhouder maar moet beslissen hoe alle bomen moeten groeien? En als hij als grootaandeelhouder nu heel veel eigendombewijsjes heeft, betekent dat dan dat hij voor al die anderen kerstliefhebbers ook maar even moet beslissen hoe de kweker zijn werk moet doen? Is hij daar eigenlijk wel capabel genoeg voor? Hoeveel grootkapitalisten zullen tegenwoordig nu verstand hebben van het edele vak der boomkwekerij?

Als de vrije markt idealisten ervan uitgaan dat de aandeelhouders alle macht moeten hebben, waar hebben we dan nog een bestuur voor nodig? Ja, voor de dagelijks uitvoerende macht. Maar dat is ook meer sier dan wat anders. Of zouden die "people on the board" meestal iets meer verstand van zaken hebben dan de gemiddelde aandeelhouderhopper? Grapperhaus stelt terecht dat de gemiddelde "member of the board" in ieder geval iets minder binding hebben waarschijnlijk. De aandeelhouder kan vandaag zijn aandelen verkopen, zijn geld innen en de sores van morgen (als de kwekerij tot de grond toe afbrandt) aan zich voorbij laten gaan. Moet je zo iemand alle beslissingen laten nemen?

Iemand die eigenlijk alleen maar "rendement" wil zal het toch een zorg zijn hoe ervoor de werknemers wordt gezorgd. Of hoe andere belanghebbenden een en ander zien. Of dat het bedrijf de ambitie heeft om zijn 100e verjaardag in 2015 te vieren. De aandeelhouder wil "cashen". En vooral niet teveel verantwoordelijkheid voor "side-effects" van het in stand houden van een onderneming. Het in stand houden van een onderneming is de taak van het bestuur. De aandeelhouder levert 10 euro en wil volgende week met 20 euro vertrekken. Het zal hem een rotzorg zijn dat het bedrijf een week later afbrandt en met smacht op investeringen zit te wachten. Nee dan is onze grootkapitalist al lang verdwenen en belegt hij zijn geld niet meer in kerstbomen maar in de melkhandel. Dan gaat hij boeren vertellen hoe ze koeien moeten melken. Of zoals Grapperhaus het treffend vergelijkt. Dan stapt hij de bus in en gaat hij achter de buschauffeur zitten om hem vertellen hoe die het snelst naar de plaats van bestemming moet komen. Lak aan alle andere passagiers. Hij moet naar B. En de rest kan wel wachten tot ze een keer in C komen. Het is een manier, maar of het de juiste manier is....